De nieuwe inzichten uit het onderzoek van de Harvard T.H. Chan School of Public Health bieden een interessante kijk op de rol van macronutriënten in onze voeding. Specifiek blijkt dat een hogere inname van eiwitten, als percentage van de totale energie-inname, gunstige effecten heeft op de gezondheid, vooral bij het verlagen van het risico op hart- en vaatziekten. Dit roept vragen op over de optimale verhouding tussen eiwitten en koolhydraten in onze voeding. Moeten we minder afhankelijk worden van koolhydraten als energiebron en meer eiwitten consumeren? En wat zijn de gevolgen voor de toekomstige richtlijnen goede voeding?

De Harvard-studie: Meer eiwitten, minder hart- en vaatziekten

Het Harvard-onderzoek laat zien dat mensen die 21% van hun totale energie uit eiwitten halen, 28% minder kans hebben op hart- en vaatziekten en zelfs 36% minder risico lopen op coronaire hartziekten. Dit in vergelijking met mensen die slechts 16% van hun energie uit eiwitten halen. Het onderzoek benadrukt verder dat deze gezondheidsvoordelen nog sterker zijn wanneer rood en bewerkt vlees wordt vervangen door plantaardige eiwitbronnen zoals noten en peulvruchten.

Dit suggereert dat een verschuiving naar een dieet met een hogere eiwit-inname — en mogelijk een lagere koolhydraat-inname — de sleutel kan zijn tot een betere cardiovasculaire gezondheid.

De traditionele focus op koolhydraten

Het standaard Westerse dieet haalt een groot deel van de energie uit koolhydraten, voornamelijk in de vorm van brood, pasta, rijst en bewerkte voedingsmiddelen. Koolhydraten leveren snelle energie en spelen een belangrijke rol in traditionele voedingspatronen. Echter, de kwaliteit van koolhydraten maakt een groot verschil. Voedingsmiddelen met veel eenvoudige koolhydraten, zoals witte rijst, suiker en bewerkte granen, worden in verband gebracht met pieken in de bloedsuikerspiegel, insulineresistentie en een verhoogd risico op metabool syndroom.

Complexe koolhydraten, zoals volkorenproducten en groenten, hebben weliswaar een stabieler effect op de bloedsuiker, maar recente onderzoeken, zoals de Harvard-studie, zetten vraagtekens bij de hoge afhankelijkheid van koolhydraten als energiebron.

De voordelen van meer eiwitten in de voeding

Eiwitten bieden unieke voordelen. Ze hebben een hogere thermische werking, wat betekent dat het lichaam meer energie gebruikt om eiwitten te verteren. Dit ondersteunt niet alleen een stabiele bloedsuikerspiegel, maar kan ook helpen bij gewichtsbeheer. Daarnaast zorgen eiwitten voor een langdurig gevoel van verzadiging, wat kan leiden tot een lagere calorie-inname.

Eiwitrijke diëten verbeteren ook de lichaamssamenstelling door het behoud van spiermassa, vooral tijdens gewichtsverlies. Spiermassa is essentieel voor een gezond metabolisme, en het behoud ervan draagt bij aan een lagere kans op metabole ziekten.

Bovendien ondersteunen plantaardige eiwitten, zoals die in noten, peulvruchten en zaden, de cardiovasculaire gezondheid. Ze bevatten naast eiwitten ook vezels, antioxidanten en gezonde vetten die de bloeddruk, cholesterolniveaus en ontstekingen positief beïnvloeden.

Hoeveel eiwit is optimaal?

De huidige Nederlandse voedingsrichtlijnen adviseren een eiwitinname van ongeveer 10-25% van de totale energie-inname. De Harvard-studie suggereert dat het verhogen van de eiwitinname naar 21% of meer duidelijke voordelen biedt. Dit betekent een verschuiving in focus: minder afhankelijkheid van koolhydraten als primaire energiebron en meer aandacht voor de kwaliteit en bron van eiwitten.

Voor de gemiddelde volwassene betekent dit niet alleen meer vlees of zuivel eten, maar vooral een toename van plantaardige eiwitbronnen. Het vervangen van bewerkt en rood vlees door peulvruchten, noten en tofu kan de gezondheidsvoordelen aanzienlijk vergroten.

Wat betekent dit voor de toekomst van voedingsrichtlijnen?

Als we vooruitkijken naar de Richtlijnen Goede Voeding 2025, kan de rol van eiwitten een prominente plek krijgen. Een verschuiving naar een #softpaleo-achtig voedingspatroon, zoals voorgesteld in eerder genoemde visies, lijkt waarschijnlijk: minder brood, pasta en rijst, en meer focus op groenten, fruit, peulvruchten, noten en matige hoeveelheden dierlijke eiwitten. Dit sluit aan bij de wetenschappelijke bevindingen dat een dieet met een hogere verhouding plantaardige tot dierlijke eiwitten niet alleen duurzamer is, maar ook gezonder.

Daarnaast kan het aanbevelen van een hogere eiwitinname als percentage van de totale energie een nieuwe standaard worden, met duidelijke richtlijnen over de kwaliteit van eiwitten en het vermijden van overmatige inname van bewerkte koolhydraten.

Conclusie: Meer eiwitten, minder koolhydraten, betere gezondheid

De resultaten van de Harvard-studie onderstrepen de voordelen van een dieet dat meer energie uit eiwitten haalt, met name uit plantaardige bronnen. Het verhogen van de eiwitinname naar 21% van de totale energie kan aanzienlijke gezondheidsvoordelen bieden, vooral voor hart- en vaatziekten. Voor beleidsmakers en voedingsdeskundigen betekent dit een heroverweging van de huidige richtlijnen, met meer aandacht voor de kwaliteit van macronutriënten en het stimuleren van een meer eiwitgericht dieet.

Voor individuen biedt deze verschuiving een eenvoudige boodschap: eet meer groenten, peulvruchten, noten en matig vlees en zuivel. Combineer dit met minder bewerkte koolhydraten, en de gezondheidswinst zal tastbaar zijn. De wetenschap wijst de weg; het is nu aan ons om het bord hierop aan te passen.